January 2, 2018

“İyilik” Öğrenimi Müfredata Girebilir mi?

İyilik (kibarlık, nezaket) eğitimi aralardaki boşlukları doldurup çocuklar arasında bir bağ kurulmasına yardımcı olabiliyor. Hatta bu çember büyüyerek okulu aşıp ötesine nüfuz edebiliyor. 

Laura Pinger ve Lisa Flook “İyilik (nezaket)” öğrenimini anasınıfında nasıl uygulamaya başladıklarını şöyle paylaşıyorlar. “Bir gün sınıfa girdiğimizde çocuklardan birinin ağladığını ve annesinin gelmesini beklediğini gördük. Oynarken çenesini vurmuştu ve kanamıştı. İlk müdahale yapılmıştı ama çocuk hâlâ ağlıyordu ve diğer çocuklar da çok endişeli şekilde ona ne olacağını sorup duruyorlardı. Laura, sınıfa, arkadaşlarına yardım etmek için ne yapabileceklerini sordu. Öğrencilerden biri “İlgi Uygulaması” diye bağırdı.  Hepsi hemen daire şeklinde oturdular ve arkadaşlarına destek ve geçmiş olsun dileklerini sundular. Sonrasında hemen sakinleştiler ve derslerine devam ettiler. Bu çocuklara okulda ‘iyilik’ öğretildiğinde mümkün olabilecek bir şeydir.”

Yetişkinler için birçok mindfulness programları var. Ancak Wisconsin Üniversitesi Center For Healthy Minds (Sağlıklı Zihin Merkezi) Midwest’teki altı okul için 12 haftalık “iyilik öğrenimi” geliştirmiş. Anasınıfı öğrencileri haftada iki kez yirmişer dakika bu eğitimi alıyorlar. Eğitimde farkında olmak, dikkat etmek, duygularını düzenlemek, ve nezaket kazandırmak üzerine hikâyeler anlatılıyor. Daha işin başında olmakla birlikte, bu programın çocukların bilişsel (cognitive) kabiliyet ve sosyal becerilerini geliştireceğini öngörüyorlar.  

Niye çocuklara “iyilik” öğretmek gerekli?

Okul ortamı çocuklar için stresli olabilir. Birçoğunun evde yaşadığı sorunlar olabileceği gibi, bazıları da okulda arkadaş edinmek ve derslerde başarılı olmak konusunda zorluklar yaşıyor. Dışlanmak görmezden gelinmek, alay edilmek, çocukları çok üzebiliyor. Bu yüzden empati, şefkat, vicdan gibi kavramlarla erken yaşta tanışmaları tesirli olabilir.

Diğer çocuklar acı çektiğinde – çenesi yaralanan çocuk gibi- onların nasıl hissettiğini anlayabilir miyiz?  İyilik (kibarlık, nezaket) aralardaki boşlukları doldurup çocuklar arasında bir bağ kurulmasına yardımcı olabiliyor. Hatta öğretmenler ve veliler arasında bile. Dikkatlerini odaklamak ve duygularını kontrol altına alabilmek burada çocuklara hayatları boyunca yardımcı olabilecek altyapısal becerileri kazandırıyor. Bu yaklaşım okulu bile aşıp mahalleye daha ötesine nüfuz edebilir. Niye olmasın?

İyilik müfredatı

Programın uygulandığı sınıflara “iyilik bahçesi” adında bir poster asılıyor. Çocuklar bir iyilik yaptıklarında veya iyilik gördüklerinde postere bir çıkartma yapıştırıyorlar. Bahçe, arkadaşlığın bir tohum olduğu ve özen gösterilmesi, beslenmesi gerektiği fikrine gönderme yapıyor.

Ayrıca bazı günler öğrenciler ikişerli gruplara ayrılıp ellerine birer yıldız ve kalp değneği veriliyor. Kalpli değneği tutan karşısındaki yıldızlı arkadaşına “kalpten” konuşuyor. Yıldızlı dinleyici sonradan arkadaşının söylediklerini tekrar ediyor. Çocuklar arasında anlaşmazlık olduğu vakit bu değnekler, dikkat etme, duygularını  ifade etme ve empati kurma süreçlerinde kullanılıyor.

İyilik müfredatının ana başlıkları şöyle:

Dikkat (Farkındalık): Çocuklar dikkatlerini çeken şeyin kendi seçenekleri olduğunu öğreniyorlar. Böylece dış etkenlere (zilin sesi, taşın görüntüsü) veya iç etkenlere ( mutlu veya üzgün hissetmek)  dikkatlerini yönelterek odaklanmayı öğreniyorlar.

Nefes alma: Çocuklar doğru nefes alma teknikleriyle kendilerini sakinleştirmeyi öğreniyorlar.

Duyarlı olma: Çocuklarbaşkalarının nasıl hissettiği konusunda düşünmeyi öğreniyor. Burada yabancılaşma üzerine yazılmış çocuk kitaplarından faydalanılıyor. Bazen bir gülümsemenin bile çok işe yarayacağını görüyorlar.

Başkalarına bağımlı olma: Herkesin birbirine destek olabileceği öğretilerek çocukların kendileriniyardımseverolarak görmekten gurur duymaları sağlanıyor.

Duygular: Duygular nasıldır, nasıl anlaşılır? Öğrenciler ve öğretmen sırayla kızgın, üzgün, mutlu, şaşırmış görünmeye çalışıyor. Bu duygular ve vücuda etkileri konuşuluyor.

Affetmek: Gençler kendilerine karşı çok acımasız olabiliyor. Onlara herkesin hata yapabileceği öğretiliyor.

Minnettarlık (Kadir bilme): Çocukların kendilerine iyilik yapanların farkında olmaları sağlanıyor. Özellikle hizmet sektöründeki insanlara karşı kibar olmaları öğretiliyor

Kaynak:https://greatergood.berkeley.edu/article/item/what_if_schools_taught_kindness

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *